Een Lijst ter Bezieling

De onderstaande woordenlijst bevat veel wisselkeuzes voor woorden die in het hedendaagse Nederlands veelal voorkomen (zowel leenwoorden als niet).

Om de achtergrond en uitleg over deze lijst te lezen, klik dan hier.


Woord of uitdrukkingHedendaags evenwoord, leenwoord, spreektaal of vertalingToelichting
AangehaaldGeciteerd (la.)
Aangenomen
Aanvaard
Erkend
Geaccepteerd (fr.)
AanhalingCitaat (la.), Quote (en.)
Aannemen
Aanvaarden
Erkennen
Accepteren (fr.)
Aanpassing
Mededeling [1]
Vernieuwing
Verversing
Update (en.)1: iemand inlichten.
Aanraking
Voeling
Verbinding
Contact (fr.)
Aansporen [1]
Opporren [1]
Duwen
Pushen (en.)1: het nadrukkelijk aanzetten tot een bepaalde handeling.
AantekeningNotitie (la.)
Aanvullend
Toegevoegd
Extra (la.), Additioneel (fr.)
Aardig
Fijn
Fraai
Goed
Lekker
Leuk
Mooi
Nice (en.)Nice is een stad in Frankrijk.
AardmanGoblin (en.)
Afleiding
Vermaak
Vertier
Entertainment (en.), Amusement (fr.)
Afspraak
Overeenkomst
Deal (en.)Onvormelijke afspraak/overeenkomst.
Afwijzend
Afkeurend
Ongunstig
Negatief (fr.)
Ambtelijk
Erkend
Plechtig
Wettig
Officieel (fr.)
Ambtgenoot (m), Ambtgenote (v)
Beroepsgenoot (m), Beroepsgenote (v)
Vakgenoot (m), Vakgenote (v)
Collega (la.)
Ambtgenoten
Beroepsgenoten
Vakgenoten
Collega’s (la.)
Arbeidsvermogen [1]
Geestkracht [2]
Energie (fr.)1: het (lichamelijk) vermogen waarmee arbeid kan worden verricht.
2: het (geestelijk) vermogen waarmee denkwerk kan worden verricht.
AverschapGeneratie (fr.)“Groep die één trap in een afstammingslijn vormt, groep mensen die in hetzelfde tijdvak zijn geboren [van aver = nakomeling].” -BTL
BankroetFailliet (fr.), Faillissement (fr.), Bankrupt (en.)
BarnkrachtElektriciteit“afgeleid van het woord electron <Grieks èlektron (barnsteen), omdat al in de oudheid een elektrische kracht bij het wrijven van barnsteen is opgemerkt en beschreven.” -BTL
BarnkrachtigElektrisch
Beeldmerk
Naambeeld
Logo
BedaardGekalmeerd (fr.)
BedarenKalmeren (fr.)
Bedrag [1]Prijs (fr.)Werk in uitvoering, wisselkeuzes moeten aangevuld worden. Van Oudfrans prise, en Latijn pretium.

1: het bedrag (meestal in geld) dat betaald wordt voor een goed of een dienst
BegeleiderTrainer (en.), Coach (en.)
Beginselen
Wortels
Roots (en.)
BegripsbepalingDefinitieBetekenis van een woord of uitdrukking.
Beheren
Besturen
Leiden
Runnen (en.)Iets ondernemen, niet boekstaaflijk ‘rennen’.
BekoorlijkCharmant (fr.)
BekoringCharme (fr.)
Belagen
Dwangvolgen
Stalken (en.)
Belager
Dwangvolger
Stalker (en.)
BelanghebbendGeïnteresseerd (fr.)
BelangstellingBelangstelling (fr.)
BelangwekkendInteressant (fr.)
BeleggenInvesteren (fr.)
Beoordeling
Beschouwing
Recensie (la.)
BeoordelingswerkgroepJury (en.), Beoordelingscommissie (nl.+fr.)
Beslist
Gewis
Ontegenzeglijk
Zeker (la.)Leenwoord uit het Latijn (‘securus’).
Bespiegeling [1]
Overpeinzing [2]
Weerschijn [3]
Reflectie (la.)1: een overdenking over een bepaald onderwerp uitmondend in een bespreking.
2: het ernstig nadenken over iets.
3: de weerkaatsing van straling of geluid.
BevliegingRage (fr.), Hype (en.)Iets dat op gewis ogenblik sterk in de mode is.
BevoorhoofdenConfronteren (fr.)
BevorderingPromotie (fr.)Een verhoging in rang.
BevragenInterviewen (en.)
BevragerInterviewer (en.)
BevreesdGeïntimideerd (fr.)
BevrezenIntimideren (fr.)Iemands gedrag beïnvloeden door hem of haar angst aan te jagen.
BevrezingIntimidatie (fr.)
Beweren
Eisen
Opeisen
Vorderen
Claimen (en.)
Bewering [2]
Eis [1]
Stelling [2]
Vordering [1]
Claim (en.)1: aanspraak op vergoeding van schade of recht op bepaald stuk grond.
2: beweren dat een bepaalde stelling waar is.
BewerkenEditing (en.)
Bewerker
Opsteller [1]
Editor (en.)1: Bewerker van teksten.
BewijsgrondArgument (fr.)
BewijsgrondenArgumenten (fr.)
Betogen
Bewijsvoeren
Argumenteren (fr.)
BewijsvoeringArgumentatie (fr.)
BewindshoofdPremier (fr.)Leider van de bewindsraad.
Bewindsman, BewindsvrouwMinister (fr.)
Bewindsmannen, Bewindsvrouwen
Bewindslieden
Ministers (fr.)
BewindsraadKabinet (fr.)
BezieldGeïnspireerd (fr.)
BezielingInspiratie (fr.)
BezieltInspireert (fr.)
BijgewerktGeüpdatet (en.)De meest vindingrijke verbuiging van een leenwoord die ik ooit heb gezien.
BijwerkenUpdaten (en.)Bijvoorbeeld een (software) bestand bijwerken.
Bijzonder
Uitzonderlijk
Speciaal (fr.)
BladzijdePagina (la.)
BoekstaafLetter (fr.)Leenwoord uit het Frans (‘lettre’).
“(boecstaf, boecstave, boucstaef), znw. m. Vooral of uitsluitend in het mv. in gebruik. Tegenwoordig is slechts het ww. boekstaven in gebruik, en wel vooral in het deelw. geboekstaafd; vgl. hd. buchstabiren.” -Middelnederlandsch Woordenboek, INT
Boekstaaflijk
Boekstafelijk
Letterlijk (fr.)
BoekstavenLetters (fr.)Niet het werkwoord ‘boekstaven’.
BlootgesteldExposed (en.)
BlootstellingExposure (en.)
BuigzaamFlexibel (fr.)
Dagwijzer
Bespreeklijst [2]
Agenda (la.)Agenda is afgeleid van agendum (‘dat wat gedaan moet worden’).

2: lijst met zaken die besproken moeten worden, zoals bijvoorbeeld tijdens een vergadering.
Deelgenoot [1]
Geliefde
Wederhelft
Partner (en.)1: iemand met wie men gezamenlijk iets onderneemt of handel drijft.
DeelschaarPolitieke partij (fr.)“Groep bij elkaar horende personen, bijvoorbeeld in de politiek [samenstelling van een letterlijk vertalend deel en schaar (groep personen)].” -BTL
DeeltijdParttime (en.), Part-time (en.)
Denkbeeld
Gedachte
Idee (fr.)
DeskundigeExpert (fr.)
DichterPoëet (fr.)
Dichterbij halenInzoomen (en.)Vaak gehoord in spreekwoordelijke zin om iets nader te bekijken (en daarom ook zodoende op deze lijst geplaatst), niet om bijvoorbeeld de lensinstelling op een microscoop aan te duiden.
DichterlijkPoëtisch (fr.)
DichtkunstPoëzie (fr.)
DoelmatigFunctioneel (la.)
Doen alsof
Huichelen
Veinzen
Faken (en.)
DoordachtStrategisch
DroombeeldIdeaal (fr.), Utopie (en.)
Dwaling
Fout
Vergissing
Abuis (fr.)
DwangmaatregelSanctie
DweepziekFanatiek
DweperFan(atic), Fanatiekeling, FanaatIk hoor regelmatig ‘maar zo bedoelen wij “fan” niet, als het in een Nederlandse zin staat.’, maar een ‘fan(atic)’ heeft ook geen welwillende betekenis… Het is niet nodig om een ‘fan’ van iets te zijn. Iets ‘heel leuk’ vinden mag (bijvoorbeeld) ook.
Een e-mail versturen, schrijven, opstellen, enz enz(E-)mailen (en.)E-mail als zelfstandig naamwoord vind ik niet storend.
Een proef nemen
Uitproberen
Experimenteren
Einder
Kim
Horizon
EindstrijdFinale
EngelsvormingAnglicisme
EntstofVaccin (fr.)
EvenknieGelijkeIets of iemands gelijke.
EvenwijdigParallel
EvenwoordSynoniem
Freudiaanse versprekingFreudian slip
GebruikersgegevensGebruikersaccount, User account
GedaantewisselingMetamorfose
Gedachtewisseling
Redetwist
Twistgesprek
Discussie“znw. m. Uit rede (I) en twist. Het woord heeft zich in de 17de eeuw ontwikkeld naast een ouder twistrede (zie ald.), waarnaast ook twistreding, twistredening, en schijnt dat te hebben verdrongen.” -WNT, INT
GeestdriftEnthousiasme (fr.)
GeestdriftigEnthousiast (fr.)
Geestig
Grappig
Vermakelijk
Funny (en.)
GeklankMuziek (fr.)Hedendaagse spelling van het Vroegmiddelnederlandse ‘gheclanc’.
GekraaktGehackt (en.)Soms ook geschreven als ‘gehacked’.
GeldbuidelPortemonnee (fr.)
GeliefdPopulair
GelijkgemaaktOmgebulldozerd (en.)
Gerechtsdienaar (m)
Gerechtsdienares (v)
Politieagent (fr.), Agent (fr.)
Politieagente (fr.), Agente (fr.)
Gerichte
Toegespitste
SpecifiekeIn het bijzonder.
GeschenkCadeau (fr.)
GeschiedkundigHistorisch (la.)
GeschiedkundigeHistoricus (la.)
GeschiedkundigenHistorici (la.)
GeslachtGender (en.), Sekse (fr.)
GeslachtonzijdigGenderneutraal (en.+fr.)
GezichtspuntOptiek
Goede moed
Vertrouwen
Welgemoedheid
Optimisme
GraafschapCountyBestuursgewest in Engeland.
Gronden
Grondvesten
Onderbouwen
Baseren (fr.)
GouwProvincie (la.)
Gunstig
Stellig
Welwillend
PositiefDe wisselkeuzes hangen af van samenhang.
HaarwasmiddelShampoo (en.)
Handeling
Werking
Actie
HandelshuisKantoor
Handelwijze
Handelswijze
Werkwijze
Methode
HeerschaarLeger, Legermacht
Heerschappij
Overheersing
Dominatie
HeilmareEvangelie“mare = bericht, boodschap” -BTL
Helder
Zuiver
Puur (fr.)Zuiver is schijnbaar een leenwoord uit het Latijn, maar ik heb nog niet kunnen vinden welke dan…
Het spijt me
Neem mij niet kwalijk
Vergeef mij
Sorry (en.), Pardon (fr.)Sorry’ en ‘pardon’ zijn meer tussenwoorden tegenwoordig, maar de wisselkeuzes wilde ik hier alsnog graag neergeschreven hebben.
HoofdkapCapuchon (fr.)
HoofdingTitel (fr.)Leenwoord uit het Oudfrans (‘title’).
HoogladenUploaden (en.)Bezield door het Duitse ‘hochladen’.
HoogleraarProfessor (la.)
HoogtepuntHighlight (en.)
Hoopgevend
Hoopvol
Welgemoed
Optimistisch
In tegenstelling tot
Tegen
Tegenover
Versus
InentenVaccineren (fr.)
InentingVaccinatie (fr.)
InlichtenInformeren (fr.)
InlichtingInformatie (fr.)
InsluitendInclusief (la.)
IntekenenAbonneren (fr.)
IntekeningAbonnement (fr.)
InvloedImpact (en.)
JuichklapHigh five (en.)
Kiemvrij [1]
Onvruchtbaar
Steriel (fr.)1: Zonder microbiële besmetting, heel schoon
Kiemvrijmaken [1]
Onvruchtbaarmaken
Steriliseren (fr.)1: Zie Kiemvrij
Kiemvrijmaking [1]
Onvruchtbaarmaking
Sterilisatie (fr.)1: Zie Kiemvrij
KinderenKids (en.)Het Engelse woord ‘kid’ betekent ‘jong geit’.
KoumoesSalade (fr.)“groentegerecht dat doorgaans koud gegeten wordt [gevormd naar het voorbeeld van warmoes, ‘gekookte groente’].” -BTL
KrachtmetingShowdown (en.)
KringloopCyclus (la.)
KunststofPlastic (en.)
LeerhuisSchoolEen onderwijsinstelling waar les wordt gegeven aan leerlingen.
Lering
Opleiding
Studie
LeuninggrijperCliffhanger (en.)
LevensbeschrijvingBiografie
LichamelijkFysiek
Lidwoord
Schrijfstuk [1]
Artikel (fr./la.)1: uitgebrachte tekst, zoals een uitgave in een tijdschrift.
Liefhebberij
Vrijetijdsbesteding
Hobby (en.)
Lijder
Zieke
Patiënt (fr.)
LoopbaanCarrière (fr.)
LoopbaanoverstapCarrièreswitch (fr.+en.)
LuidsprekerSpeaker (en.)Toestel waarin barnkrachtig vermogen in onversterkt vermogen wordt omgezet, gewoonlijk om geklank en stemgeluid te verspreiden.
Lusthof
Lustoord
Paradijs (fr.)
MaagschapFamilie
MaatschappelijkSociaal
MarktbenaderingMarketing (en.)
Mening
Zienswijze
Opinie
Middageten
Middagmaal
Midmaal
Lunch (en.)
ModeverschijnselTrend, TendensMet opzet gescheiden van ‘hype’ (en.) en ‘rage’ (fr.), zie ook Bevlieging.
MonsterslangDraakBeide zijn leenwoorden (Latijn ‘draco’, Oudfrans ‘monstre’), maar ik vond de wisselkeuze in een oud woordenboek, en leuk genoeg om op de lijst te zetten.
NaamloosAnoniem (fr.)
NavelstaarderNarcist (la.)
Naweek
Weekeinde
Weekend (en.)
Nauwgezet
Nauwkeurig
Precies (fr.), Exact (fr.)
NieuwsverstrekkingJournalistiek (fr.)
NieuwvormingNeologisme
Noodteken [1]
Wapenroep [1]
Wekker [2]
Alarm, Noodsein1: Een waarschuwing tegen gevaar.
2: Ter ontwaking.
NoodtoestandCrisis
OefenenTrainen (en.)
OefeningTraining (en.)
Omstandigheden
Omstandigheid
Setting (en.)
Onder-Vice-
OnderbewindshoofdVicepremierKlinkt als ‘vieze premier’.
OndersteunendSupportive
OnderwerpSubject
OnderwerpelijkSubjectief
OnmaatschappelijkAsociaal
Onmetelijk
Reusachtig
Enorm
OntpoppingComing-out (en.)
OnversterktAkoestisch
OnvormelijkInformeel (fr.)Zie ook vormelijk.
OnzijdigNeutraal (fr.)
OpschriftInscriptie
OpwaarderingUpgrade
Overeenkomst [1]
Verbintenis [2]
Contract (fr.)1: een bindende afspraak waarmee alle groepen instemmen
2: rechtsbetrekking waardoor over en weer rechten en verplichtingen ontstaan
OverheersenDomineren
Pad
Richting
Weg
Route
PlakplaatjeSticker
Plattegrond
Schets
Voornemen
Plan
PloegTeam (en.)
PloegleiderTeamleider (en.+nl.)
Proef
Proefneming
Uitprobeersel
Experiment
Raad gegevenGeadviseerd (fr.)
Raad gevenAdviseren (fr.)
RaadgeverConsultant, Adviseur, Consulent
RaadgevingConsulting, Advies, Consultatie
RaadsliedenAdvocaten (la.)
RaadsmanAdvocaat (la.)
RaadsvrouwAdvocate (la.)
Rechtelijk
Rechtsgeleerd
Rechtskundig
Juridisch
Redeleer
Redemaat
Logica (la.)“[verlatijnsing van Grieks logikè (de taal betreffend, de rede betreffend)]” -BTL
Redematig
Steekhoudend
Vanzelfsprekend
Logisch (la.)
RederijFabriek (la.)Afgeleid van het Middelnederlandse ‘Reederij’ (“Fabriek waar men zich bezighoudt met het ‘reeden’ van bepaalde producten.” -MNW, INT)
RedetwistenDiscussiëren
Rekenaar [1]
Rekentuig
Computer1: kan ook iemand zijn die beroepshalve de getalsmatige wiskunde beoefent.
RekentuigkrakerHacker (en.), Computerkraker
Ros (du.)Paard (la.)
SchoonschrijfkunstKalligrafie
SchoonschrijvenKalligraveren
Schrijver (m), Schrijfster (v)Auteur
SchrijversAuteurs
SnelheidswedstrijdRace (en.)Een wedstrijd waarbij meerdere spelers strijden om als eerste de eindstreep te behalen, meestal via voertuigen.
SteenratCavia
StikmerkLabel, Etiket“Samenstelling van het oorspronkelijke Oudnederlandse woord, eigenlijk: merkteken dat ergens op vastgeprikt wordt.” -BTL
StootBabe (en.)In de betekenis van een aantrekkelijke vrouw (niet een pasgeboren kind, of varken).
StralenkransAureool (fr.), Halo (en.)
TaalzuiveraarTaalpurist (nl.+fr.)
Purist (fr.)
Eerlijk gezegd ben ik niet dol op beide begrippen, maar een taalzuiveraar een ‘purist’ of ‘taalpurist’ noemen heeft iets grappigs.
TaalzuiverheidTaalpurisme (nl.+fr.)
TegenstrijdigheidOxymoron
TegoedbewijsTegoedbon (nl.+fr.), Voucher (en.)
TerugstellenResetten (en.)Zoals het wachtwoord van gebruikersgegevens. Zie ook het ‘instellen’ van een wachtwoord.
ToespraakSpeech (en.)
ToesprekenSpeechen (en.)
ToesprekerSpeecher (en.)
ToezienMonitoren (en.)
Tovenaar, TovenaresMagiër
Tovenarij
Toverkunst
Magie
TrapFase
Treurspel [1]
Onheil
Tragedie1: Boekstaaflijke betekenis van ‘tragedie’, maar is verbasterd, dus daarom ook de wisselkeuze ‘onheil’ neergeschreven die beter past als men spreekt van een grote ramp.
Toepassing [1]Programma (la.)Werk in uitvoering. Er zijn veel evenwoorden voor programma, maar deze worden later toegevoegd.

1: Informatica, programmatuur
TussenlandsInternationaal
Tweedehandse wagenOccassion (en.)
TweestrijdDuel
Uitdrukking
Woord
Term (fr.)
UitgelichtHighlighted (en.)
UitgeschakeldGeëlimineerd (fr.)
UitkomstResultaat
UitschakelenElimineren (fr.)
UitsluitendExclusief (fr.)
UitvoeringVersie
VaardigTechnisch
VaardighedenSkills (en.)
VaardigheidSkill, Techniek
VeilCorrupt (la.)
VeilheidCorruptie (fr./la.)
VerbeeldingFantasie
VerenigingClub
VerfKleur (fr.)Leenwoord uit het Frans (‘couleur’).

De betekenis van het leenwoord is ‘verf’, al is verf tegenwoordig verbasterd. Sommige woordenlijsten grijpen naar Middelnederlandse spellingen van verf ter wisselkeuze, maar ik geef de voorkeur aan het hedendaagse lemma.
Zie ook het Duitse ‘Farbe’, waarbij het woord voor verf en kleur (ook) hetzelfde is.
VergoedenRefunden (en.)
VerhevingPodium (la.)
VerklaarderExplainer (en.)Zelfbedacht begrip nadat ik deze op steeds meer nieuwsmedia voorbij zag komen (bijvoorbeeld NRC en NOS).
VerklapperSpoiler (en.)Inlichting die de spanning en verrassing kan bederven van een boek of film.
VerklaringStatement (en.)
VermakenEntertainen (en.), Amuseren (fr.)
VernuftelingIngenieur
Verraam [1]ConceptEen voorlopig ontwerp.

1: Oud woord. Verraam is het hedendaagse lemma des Middelnederlands ‘verraem’ (Middelnederduits ‘vorrâm’).
VerramenConcepten
VerrichtingenoverzichtPortfolioVerzameling der werken van een kunstenaar.
VerslaggeverJournalist (fr.)
Reporter (en.)
Correspondent (fr.)
Vertegenwoordiger [1]
Zaakvoerder [2]
Agent (fr.)1: een vertegenwoordiger van een bedrijf
2: iemand die in opdracht van een ander een staathuishoudkundige bezigheid uitoefent
VervenKleuren (fr.)Werkwoord of meervoud zelfstandig naamwoord.
Vindingrijk
Scheppend
Creatief, Fantasierijk
VliegkaterJetlag (en.)
VolgtoepassingTrackerToepassingen die de persoonlijke levenssfeer schenden, zoals bijvoorbeeld Google Analytics.
VolledigCompleet
Volstrekt
Ongetwijfeld
Absoluut
VoltijdsFulltime, Full-time (en.)
VoorbijgaanPasseren (fr.)
Voorrede
Voorwoord
Proloog (fr.)
VoorspellerProfeet
VoorstellingsbeeldImago
VoortbrengingProductie
VoortbrengselProduct (la.)
VoortbrenkelijkProductief (fr.)
VoortdurendPermanent (fr.)
VoorwerpObject (fr.)
VoorwerpelijkObjectief (fr.)
VormelijkFormeel (fr.)Met inachtneming van strikte omgangsvormen
of de vorm betreffend (naar de vorm).
VormgevingDesign (en.)
VraaggesprekInterview (en.)
VrijwaringsbepalingDisclaimer, Vrijwaringsclausule
VuurbergVulkaan (la.)
WagenAuto(mobiel)
Webstek
Webstede
Webstee
Website (en.)Hanteer zelf ‘website’ op Righ.Art/, maar vind het wel waardig om wat gevonden wisselkeuzes hier te laten zien.
WebwinkelWebshop (en.)Waarom wel ‘website’ maar niet ‘webshop’? Ik heb geen goed antwoord, maar ik vind het woord ‘shop’ in het Nederlands onnodig(er)/storend(er).
WedstrijdMatch (en.)
WeeldeLuxe
WeelderigLuxueus
Weerlicht
Hemelvuur
BliksemDe wisselkeuzes zijn er enkel voor de woordenschat, ‘bliksem’ is goed Nederlands.
WenkTip (en.)
WereldwebWorld Wide WebWorld Wide Web’ is daadwerkelijk een eigennaam en deze moet men nooit vertalen, eigenlijk, maar ik vond deze wel leuk voor op de lijst. Met een korrel zout dus.

Let op: De wisselkeuze is geen evenwoord voor het woord ‘Internet’ (dit geldt voor zowel het Nederlands als het Engels).
WereldzeeOceaan
WerkelijkheidRealiteit
WerkgroepComité (fr.)
WerveldenkenBrainstormen (en.)
WijsbegeerteFilosofie (fr.)
WijsgeerFilosoof (fr.)
WijsgerenFilosofen (fr.)
WijsgerigFilosofisch (fr.)
WillekeurigRandom (en.)
WinkelShop (en.)
WinkelenShoppen (en.)
WisselkeuzeAlternatief (fr.)
WisselwerkingInteractie (fr.)
WoordenschatVocabulaire (fr.)
WoordkeusTerminologie
ZelfgerichtEgocentrisch (en.)
ZelfgerichtheidEgocentrisme (en.)
ZelfvergodendNarcistisch (la.)
ZelfvergodingNarcisme (la.)
ZelfzuchtEgoïsme (la.)
ZelfzuchtigEgoïstisch (la.)
ZiekenwagenAmbulance (fr.)
Zijg
Zijger
Filter (fr.)
ZijgenFilteren (fr.)
ZijgersFilters (fr.)
ZittingSessie (fr.)
ZinrakingSensatie
ZuigelingBaby (en.)
ZwaardwalvisOrka

Laatst bijgewerkt: 17/10/2021
Oorspronkelijke maandenHedendaagse maanden
LouwmaandJanuari
SprokkelmaandFebruari
LentemaandMaart
GrasmaandApril
BloeimaandMei
ZomermaandJuni
HooimaandJuli
OogstmaandAugustus
HerfstmaandSeptember
WijnmaandOktober
SlachtmaandNovember
WintermaandDecember